หนังสือและดวงดาว ความเหมือนหลากมิติ

“บนโลกนี้มีหนังสืออยู่กี่เล่ม?” คำถามนี้คงตอบยากพอๆกับคำถามที่ว่า “บนท้องฟ้ามีดาวทั้งหมดกี่ดวง?” ต่อให้เป็นนักดาราศาสตร์ที่เก่งที่สุดในโลก ก็คงหาได้เพียงแค่ค่าเฉลี่ยซึ่งเป็นเพียงการคาดเดา เราไม่มีวันรู้จำนวนที่แท้จริงของมัน เรื่องนี้แสดงให้เห็นว่า ทั้งดวงดาวและหนังสือมีความคล้ายคลึงกันอยู่บ้างบางประการ

ตั้งแต่ครั้งโบราณกาล ดวงดาวเปรียบเสมือนตัวแทนแห่งความหวัง ความฝัน และจิตนาการ ตลอดระยะเวลานับพันปีที่ผ่านมา เป็นไปไม่ได้เลยที่จะมีค่ำคืนไหน ที่มนุษย์ไม่แหงนมองดวงดาว เช่นเดียวกับหนังสือ ตั้งแต่ยุคเริ่มต้นของวิวัฒนาการทางภาษา งานเขียนผนังถ้ำ การจารึกแผ่นหินศิลา จนกระทั่งถึงยุคแห่งงานพิมพ์เล่มแรกของโลก หนังสือมอบแรงบันดาลใจให้แก่มนุษย์อยู่เสมอ เด็กน้อย เรียนรู้ถึงความสุข ความดีงามและคุณธรรมจากนิทาน วัยรุ่นอาจได้แรงบันดาลใจ ความหวังและฝันถึงอนาคต จากวรรณกรรมเยาวชน ผู้คนหนุ่มสาวเติมเต็มพลังชีวิตจากสังคมอันวุ่นวายด้วยนิยายเล่มโปรด วัยกลางคนค้นหาความหมายของชีวิตจากบทกวีและวรรณกรรม ผู้คนในวัยชราอาจใช้หนังสือเป็นเพื่อนและคอยปลอบประโลมยามเหงา

ประการต่อมา สิ่งที่หนังสือและดวงดาวมีความคล้ายคลึงกันก็คือ ทุกวันนี้ด้วยสภาพแวดล้อม มลภาวะทางอากาศ วิถีการดำเนินชีวิตอันบีบรัด ทำให้เราหาโอกาสที่จะแหงนมองดวงดาวยามค่ำคืนได้ยากเต็มที และถึงแม้จะมีโอกาส แต่ความรู้สึกอันดื่มด่ำหรือแรงบันดาลใจที่ได้รับก็แทบจะไม่มีหลงเหลืออยู่แล้ว เช่นเดียวกับหนังสือ เทคโนโลยีอันทันสมัยและสื่อสังคมออนไลน์ต่างๆ กลืนกินเวลาและสมาธิของเราไปจนหมดสิ้น ข้อมูลข่าวสารอันมากมายมหาศาลที่เราได้รับนั้น กลายเป็นมลภาวะทางความคิดมากเสียกว่าที่จะเป็นประกายทางปัญญา โดยแทบไม่รู้ตัวผู้คนส่วนใหญ่ตั้งแต่เด็กเล็กยันวัยชรา ใช้ชีวิตอยู่ในสังคมก้มหน้า ที่แม้กระทั่งตัวตนของตัวเองก็ถูกลืมไป ความเหมือนอันแสนเศร้าในข้อนี้ ยากเหลือเกินที่จะหาทางเยียวยาแก้ไข เพราะดูเหมือนว่ากระแสแห่งสังคมในปัจจุบัน จะมุ่งหน้าไปสู่ทิศทางตรงกันข้ามด้วยความเร็วเกินกว่าที่เราจะจินตนาการ

แต่ถึงกระนั้นก็ตาม ยังมีความเหมือนในประการสุดท้าย นั่นคือ แม้สภาพแวดล้อมจะไม่เอื้ออำนวยจนกระทั่งบดบังสายตาของเราไป

ดวงดาวก็ยังคงส่องประกายงดงามอยู่ในที่เดิมของมันไม่เปลี่ยนแปลง และแม้ว่าเทคโนโลยีรวมทั้งสื่อออนไลน์จะดูดกลืนเวลาในชีวิตเราไปมากเพียงใด หนังสือดีๆก็ยังคงมีอยู่อีกมากมายในที่ของมันเช่นกัน

... และด้วยเหตุผลที่เป็นจริงในข้อนี้ ความหวังจึงยังไม่หมดสิ้นไป.

เนื้อหา + เขียน : Kittipong T.

ภาพประกอบ : Bestpanuwat + Tow Hai Nguang